Dul ve Yetim Maaşında Yeni Tutarlar Açıklandı
Dul ve yetim maaşları, Temmuz zammıyla birlikte netlik kazandı. Hayatını kaybeden sigortalının eşine ve çocuklarına ödenen bu maaş, vefat eden kişinin emekli maaşının belirli oranları üzerinden hesaplanmaktadır. Eğer sigortalının çocukları varsa, dul eşine maaşın yüzde 50’si ödenirken, çocuk yoksa bu oran yüzde 75’e kadar çıkabiliyor. En düşük emekli maaşının geçtiğimiz hafta yatırılmasıyla birlikte, dul ve yetim aylıkları da hesaplara yansıdı. Hürriyet Gazetesi yazarı Noyan Doğan, bu konudaki kafa karışıklıklarını kaleme aldı.
Dul ve Yetim Maaşı Nedir?
Öncelikle belirtmek gerekir ki, 12.500 liraya çıkan en düşük emekli aylığından 4.5 milyondan fazla kişi, SSK ve Bağ-Kur’dan dul ve yetim aylığı almaktadır. Bu kişiler, hisseleri oranında bu maaş artışından yararlanacaklardır. Ölüm aylığı, vefat etmiş sigortalının eşi, çocukları ve belirli şartlar altında anne ve babası tarafından alınabilmektedir. Vefat eden sigortalının dul eşine yüzde 50 oranında aylık bağlanırken, sigortalının çocuğu yoksa ve eşine kendi sigortalılığı nedeniyle herhangi bir gelir ya da aylık bağlanmamışsa, bu oran yüzde 75’e kadar yükselebilmektedir. Çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklar için ise; 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi durumunda 20 yaşını, yükseköğrenim yapmaları halinde ise 25 yaşını doldurmayanlara maaşın yüzde 25’i oranında aylık bağlanmaktadır.
3.125 Liradan Düşük Olmayacak
Bu çerçevede, dul ve yetim aylığı alanlar 12.500 liraya çıkan en düşük emekli aylığından yüzde 25, yüzde 50 ve yüzde 75 oranında yararlanacaklardır. En basit şekilde ifade etmek gerekirse, en düşük emekli aylığının artmasıyla birlikte; yüzde 25 hisseye göre aylık alanların maaşı Ağustos ayından itibaren 3.125 liradan, yüzde 50 hisseye göre 6.250 liradan, yüzde 75 hisseye göre ise 9.375 liradan az olmayacaktır.
Peki, maaş farkları hesaplara yatırıldıktan sonra dul ve yetim aylığı alanların kafasında neden soru işaretleri oluştu? Emekli maaşlarında olduğu gibi, dul ve yetim aylığı alanlar için de kök maaş hesabı bulunmaktadır. Bu yılın Ocak ayında en düşük emekli maaşı 10.000 liraya çıkarılmıştı ve bu kapsamda en düşük dul ve yetim aylığı alanların maaşları da artış göstermişti. 2023 yılının Aralık ayında yüzde 25 hisseye göre 1.500 lira maaş alanların hesabına, 2024 Ocak ayından itibaren 2.500 lira yatırıldı. Bunun nedeni, en düşük emekli maaşının 10.000 liraya çıkarılmasıdır; dolayısıyla yüzde 25 hisseye göre en düşük aylık 2.500 liradan daha az olamazdı. Ancak bu kişilerin kök maaşları 1.500 liraydı.
Yanlış Hesap Yapmayın
Temmuz ayında SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zam oranı yüzde 24.73 olarak belirlenmiştir. Bu dönemde dul ve yetim aylığı alanların maaşları da aynı oranda zamlanmış ve hesaplara bu şekilde yansıtılmıştır. Yüzde 25 hisseye göre kök maaşı 1.500 lira olan kişilerin maaş hesapları, bu tutar üzerinden yapılmıştır. Öncelikle yüzde 24.73 zam uygulanmış ve maaş 1.886 liraya çıkmıştır. Bunun ardından da yüzde 4 ek ödeme eklenmiş ve Temmuz ayındaki maaş 1.961 lira olarak belirlenmiştir. En düşük emekli aylığı 12.500 liraya çıktığı için, yüzde 25 hisseye göre en düşük dul ve yetim aylığı 3.125 liradan az olamayacağından, 7 Ağustos tarihinde bu kişilere maaş farkı olarak 1.164 lira yatırılmıştır. Ağustos ayından itibaren ise kök maaşı 1.500 olanların hesaplarına 3.125 lira yatırılacaktır.
Yanlış hesaplamaların bir diğer nedeni de, Ocak-Haziran döneminde bankaya yatan maaşlar içinde yüzde 4’lük ek ödemenin bulunmasıdır. Yani, bankaya her ay 5.200 lira yatırılıyorsa, bu tutarın içinde yüzde 4’lük ek ödeme (200 lira) bulunmaktadır. Aslında maaşınız 5.000 liradır. Bu nedenle, yüzde 24.73’lük Temmuz zammını 5.000 lira üzerinden hesaplamanız gerekmektedir.
En Düşük Emekli Aylığı Etkiledi
Yüzde 50 hisseye göre dul ve yetim aylığı alanlara bir örnek vermek gerekirse, Ocak-Temmuz döneminde ek ödemesiz maaşınız 5.000 lira ise, Temmuz ayında yüzde 24.73 emekli zammını uygulayarak, üzerine de yüzde 4 ek ödemenizi eklemeniz gerekecektir; böylece maaşınız 6.485 lira olacaktır. Yüzde 50’ye göre en düşük emekli aylığı 6.250 lira olduğu için ve sizin maaşınız da bundan 235 lira fazla olduğu için, bu yılın Aralık ayına kadar hesabınıza 6.485 lira yatırılacaktır.
Özetle, yüzde 25 hisseye göre kök maaşı 2.400 liradan, yüzde 50 hisseye göre kök maaşı 4.800 liradan ve yüzde 75 hisseye göre kök maaşı 7.200 liradan az olanlar, yine hisseleri oranında en düşük emekli maaşından yararlanacaklardır.
