Türk Devletleri Teşkilatı tarafından oluşturulan Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de önemli bir toplantı gerçekleştirdi. Bu toplantı sonucunda ortak Türk Alfabesi önerisi üzerinde fikir birliğine varıldığı bildirildi. Ortaya konan alfabedeki her harfin, Türk dillerindeki farklı fonemleri temsil etmesi amacıyla titiz bir çalışma yürütüldü. Peki, bu yeni gelişmeler doğrultusunda Türk alfabesi değişecek mi? Yeni harfler eklenecek mi? TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, bu sorulara TRT Haber’den Ayşe Şimşek aracılığıyla yanıt verdi.
Türk Alfabesi Değişecek Mi? Yeni Harfler Eklenecek Mi?
TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, Alfabe Komisyonu’nun çalışmalarını ve yeni önerilen alfabenin detaylarını paylaştı. Prof. Dr. Mert, Ortak Türk Alfabesi’nin oluşturulmasında, Türk lehçelerinin çeşitliliklerini dikkate aldıklarının altını çizerek şu bilgileri verdi:
- “Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, Türk Devletleri Teşkilatı tarafından kurulan ve alfabe konusuyla ilgili olarak görevlendirilen resmi bir komisyondur. Komisyon, kurulduğu günden bu yana belirlediği ilkeler doğrultusunda titizlikle çalışmaktadır.”
29 Harf Aynı Kalacak
Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, Türk Devletleri Teşkilatı’na bağlı ülkelerin kullanabileceği 34 harflik bir çerçeve alfabe üzerinde uzlaşmış ve bu önerisini ilgili kurumlarla paylaşmıştır. Prof. Dr. Osman Mert, bu konuyla ilgili olarak şu açıklamaları yaptı:
- “Türkiye ve Azerbaycan’da mevcut alfabede herhangi bir değişiklik olmayacak. Diğer lehçelerle ortak olan 29 harfi kullanmaya devam edeceğiz. Bu konuda bazı spekülasyonlar ortaya atıldı. 34 harfli liste, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın alfabelerinde mevcut olan harflerin toplamı; fakat bu bir alfabe değil, yalnızca bir listedir. Her lehçe, yalnızca ihtiyaç duyduğu harfleri kullanacak ve ortak olan 29 harf değişmeden kalacaktır.”
Çerçeve Alfabe Nedir?
Prof. Dr. Osman Mert, çerçeve alfabeye eklenen harflerin gerekliliğini de vurgulayarak, “Türkiye Türkçesinde bulunmayan, ancak diğer Türk lehçelerinde var olan sesler için harfler listeye dahil edilmek durumundaydı. Bu nedenle, bu alfabe herhangi bir lehçeye özgü değil; tüm lehçelerde kullanılabilecek ve üzerinde uzlaşılan bir çerçeve alfabesidir,” ifadelerini kullandı.
Ayrıca, Türkiye Türkçesinde yer almayan bazı fonem değerine sahip seslerin Kazak, Kırgız ve Özbek Türkçelerinde bulunduğunu belirten Mert, “Kapalı e gibi sesler Türkiye’de ağızlarda mevcut olmasına rağmen yazı dilinde işaretlenmiyor. Ancak bu durum, kelimelerin cümle içindeki anlam kazanmasını engellemiyor,” şeklinde konuştu.
Alfabede Ekonomiklik ve Anlaşılabilirlik
Prof. Dr. Osman Mert, harf sayısının artışının alfabeyi karmaşık hale getirebileceğini de belirtti. “Harf sayısı arttıkça alfabenin ekonomik olma özelliği zayıflar. Tek bir hamlede yazılan harfler daha verimli olurken, fazla sayıda harf alfabeyi karmaşık hale getirir,” dedi.
Sonuç olarak, Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu’nun çalışmaları, Türk dillerinin ortak bir alfabede buluşabilmesi adına önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
