Svalbard takımadalarının ıssız bir köşesinde, 17. ve 18. yüzyıl denizcilerinin donmuş bedenleri küresel ısınma yüzünden yeniden ortaya çıkıyor. Likneset bölgesinde, yani kelime anlamıyla Ceset Burnu’nda, eriyen permafrost tabakası mezarları tek tek açarken, balina avcılığının insan maliyeti de gözler önüne seriliyor.
Balina Avcılığının Tarihi ve Svalbard’ın Keşfi
Willem Barentsz, 1596 yılında Spitsbergen adasını keşfettiğinde, bölgenin balinalarla dolu olduğunu fark etti. Bu keşif, Avrupa’nın balina yağı ihtiyacını karşılamak için sistemli bir avcılık dönemini başlattı. 1612’den itibaren Hollandalı gemiler düzenli olarak bölgeye gelmeye başladı ve yüzyılın ortalarında balinalar kıyıdan açık denizlere kaçtı.
Avcılar yeni yöntemler geliştirdi: gemilerde yağ işleme tesisleri kurdular ve avı açık denizde devam ettirdiler. Svalbard Müzesi kayıtlarına göre her yaz yüzlerce balina avlama gemisi buzlar arasında faaliyet gösteriyordu. Bu yoğun baskı, balina popülasyonunu ciddi şekilde azalttı.
Likneset: Ceset Burnu’nun Ortaya Çıkışı
Hollandalı denizciler keşfettikleri yerlere anlamlı isimler verdiler. Spitsbergen’in kuzeybatı kıyısındaki Likneset, yani Ceset Burnu, bu geleneğin bir parçası olarak kayıtlara geçti. Bölge, balina avcılarının mezarlığı haline geldi çünkü burada ölen denizciler toprağa gömülüyordu.
Küresel Isınma ve Permafrost Erimesi
Kalıcı olarak donduğu düşünülen topraklar hızla eriyor. Norveç Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü ve Oslo Üniversitesi Hastanesi uzmanları, eriyen mezarlardan çıkan iskeletleri inceleme fırsatı buldu. Lise Loktu ve Elin Therese Brødholt, bu kalıntılar üzerinden genç denizcilerin yaşam koşullarını araştırdı.
İnceleme yapılan 19 iskeletten 18’inde iskorbüt hastalığı izleri tespit edildi. C vitamini eksikliği nedeniyle diş eti kanamaları ve eski yaraların tekrar açılması gibi belirtiler ortaya çıktı. Ayrıca çocukluk dönemindeki ağır beslenme yetersizlikleri ve raşitizm izleri de belirlendi.
Genç Denizcilerin Sağlık Durumu ve Fiziksel Yıpranma
İskelet analizleri, ölenlerin tamamının biyolojik olarak erkek ve çoğunlukla 20-25 yaş arasında olduğunu gösterdi. Bu genç bedenler kutup şartlarında çok kısa sürede yıprandı. Neredeyse tamamında kireçlenme ve eklem rahatsızlıkları tespit edildi; omuzlar, köprücük kemikleri ve dirsekler ağır iş yükü nedeniyle deforme olmuştu.
İyileşmiş kırıklar ve omurga hasarları, ölümlerin ani kazalardan ziyade uzun süreli fiziksel stresin birikmesiyle gerçekleştiğini işaret ediyor. PLOS One dergisinde yayımlanan çalışma, bu bulguları detaylı şekilde ortaya koydu.
Avrupa’nın İlk Petrol Endüstrisinin İnsani Maliyeti
Uzmanlar, bu kalıntıların Avrupa’nın ilk petrol endüstrisinin insani maliyetini gözler önüne serdiğini belirtiyor. Balina yağı, lambaları aydınlatmak ve makineleri yağlamak için kullanılıyordu; bu talep, yüzlerce genç adamın hayatını kaybetmesine yol açtı.
Kıyı erozyonu ve eriyen permafrost, bu tarihi kanıtları hızla yok ediyor. Henüz tam olarak incelenemeden kaybolan mezarlar, insanlık tarihinin trajik bir bölümünü kalıcı şekilde siliyor.
