Parkinson hastalığı olan bazı kişiler tamamen uyanıkken beyinlerinde uyku sırasında görülen yavaş elektriksel dalgalara benzer etkinlikler oluşabiliyor. Science Translational Medicine dergisinde 11 Kasım 2026’da yayımlanan bir araştırma, bu dalgaların halüsinasyon deneyimleri ve bilişsel testlerdeki performansla ilişkili olduğunu bildirdi. Bulgular, bağlantı gösteriyor; dalgaların bu belirtilere doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor.
Araştırmada kimler yer aldı?
Araştırmacılar, bunama tanısı olmayan 84 Parkinson hastasının ve 30 sağlıklı yaşlı yetişkinin beyin aktivitesini elektroensefalografi (EEG) ile kaydetti. Parkinson grubundaki 37 kişi, çevrede bulunmayan birini görme ya da birinin varlığını hissetme gibi halüsinasyon deneyimleri bildirdi.
Çalışmayı Fosco Bernasconi ve çalışma arkadaşları yürüttü. Makale 11 Kasım 2026’da yayımlandı; DOI numarası 10.1126/scitranslmed.aec1215.
Uyanıkken görülen uyku benzeri beyin dalgaları ne anlama geliyor?
Göz kırpma kayıtları, katılımcıların ölçüm süresinin yüzde 94’ünden fazlasında uyanık olduğunu gösterdi. Buna rağmen Parkinson hastalarının EEG kayıtlarında, sağlıklı katılımcılara kıyasla uykuya benzeyen yavaş dalgalar daha sık görüldü.
Bu sonuç, beynin tamamının uykuya geçtiği anlamına gelmiyor. Bulgular, kişi uyanıkken beynin bazı bölgelerinin kısa sürelerle uykuya benzer elektriksel etkinlik gösterebileceğine işaret ediyor.
Yavaş dalgalar halüsinasyon ve hafıza performansıyla nasıl ilişkili?
Halüsinasyon bildiren Parkinson hastalarında teta ve delta frekanslarındaki yavaş dalgaların genliği, halüsinasyon bildirmeyen hastalara ve sağlıklı katılımcılara göre daha yüksekti. Teta aralığındaki uyku benzeri dalgaların daha sık ortaya çıkması da çalışma belleği ve kelime hatırlama testlerinde daha düşük performansla ilişkili bulundu.
Bu iki sonuç farklı ölçümlere dayanıyor: Halüsinasyon deneyimi dalgaların genliğiyle, bilişsel test performansı ise özellikle teta aralığındaki dalgaların sıklığıyla bağlantılıydı. Araştırma, bu ilişkilerin nedenini açıklamıyor ve beyin dalgalarının belirtilere yol açtığını göstermiyor.
EEG Parkinson’un erken tanısında kullanılabilir mi?
Çalışma, uyku benzeri yavaş dalgaların Parkinson’daki motor dışı belirtileri araştırmak ve izlemek için bir biyobelirteç adayı olabileceğini öne sürüyor. Ancak EEG’de görülen bu örüntü, Parkinson’u erken dönemde teşhis etmek için doğrulanmış bir test değil.
Bir biyobelirtecin tanıda kullanılabilmesi için bulguların farklı hasta gruplarında tekrarlanması ve ölçümün hastalık başlamadan önce ya da hastalığın ilerleyişi boyunca nasıl değiştiğinin gösterilmesi gerekir. Bu nedenle uzun dönemli ve daha geniş araştırmalara ihtiyaç var.
Çalışma tedavi hakkında ne söylüyor?
Araştırma, beyin dalgalarını değiştirmenin halüsinasyonları veya hafıza sorunlarını tedavi edeceğini göstermiyor. Bulgular, bu belirtilerle uyku benzeri beyin etkinliği arasındaki ilişkiyi tanımlıyor; tedavi etkisini değerlendirmiyor.
Sonraki çalışmaların ilaçların, uyku özelliklerinin ve hastalık seyrinin sonuçları nasıl etkilediğini incelemesi gerekiyor. Araştırmacıların ayrıca gözlenen beyin dalgası örüntülerinin zaman içinde belirtilerdeki değişimlerle birlikte ilerleyip ilerlemediğini belirlemesi gerekiyor.
Araştırmanın temel bulguları
- EEG ile 84 Parkinson hastası ve 30 sağlıklı yaşlı yetişkinin beyin aktivitesi incelendi.
- Katılımcılar ölçüm süresinin yüzde 94’ünden fazlasında uyanıktı.
- Parkinson hastalarında uykuya benzeyen yavaş beyin dalgaları daha sık kaydedildi.
- Halüsinasyon bildiren hastalarda teta ve delta dalgalarının genliği daha yüksekti.
- Teta dalgalarının daha sık görülmesi, çalışma belleği ve kelime hatırlama testlerindeki daha düşük performansla ilişkiliydi.
- Bulgular ilişki gösteriyor; neden-sonuç ilişkisini veya bir tedavi etkisini kanıtlamıyor.
